Poljoprivredne kulture, ukrasno i šumsko drveće i bilje napadaju različiti uzročnici bolesti, parazitske biljke i korovi. Problemi se manifestuju smanjenjem prinosa, ali i kvaliteta proizvoda, što može ograničavati promet i trgovinu. Nastali gubici uzaludnim ulaganjem u provodjenju mera zaštite zdravlja bilja sa previsokim troškovima takođe su manifestacija štetnosti.

U poljoprivredi, šumarstvu, hortikulturi kao složenim sistemima proizvodnje, svaki sistemima specifičan sistem zaštite zdravlja bilja.

KONVENCIONALNI način zaštite bilja danas u najčešćem načinu biljne proizvodnje, podrazumeva primenu svih dozvoljenih sredstava za zaštitu bilja. Proizvodi (namirnice) moraju biti kontrolisane i sadržaj ostataka pesticida u njima mora biti manji od MDK (maksimalno dopuštene količine).

INTEGRISANI sistem zaštite bilja podrazumeva primenu odredjenih ekološki prihvatljivih sredstava za zaštitu. Cilj integrisanog sistema biljne proizvodnje je dobijanje proizvoda sa manjim sadržajem ostataka pesticida, nižim od 10-50 % MDK što je moguće primenom stručno organizovane tehnologije proizvodnje, upotrebom prirodnih izvora i mehanizama koji mogu zameniti upotrebu ekološki nepovoljnih sredstava, a tako i smanjiti ulaganja. Dobijeni proizvodi ovakvim sistemom proizvodnje i zaštite zdravlja bilja moraju biti sertifikovani, proizvodnja nadzirana i registrovana.

EKOLOŠKA/BIOLOŠKA(ORGANSKA) biljna proizvodnja i takav sistem zaštite bilja,kao njen sastavni dio, podrazumeva primenu neznatnog broja hemijskih sredstava za zaštitu bilja. To je poseban sistem gajenja u poljoprivredi i šumarstvu koji obuhvata uzgoj bilja, životinja,proizvodnju hrane, uključuje sve ekološki opravdane tehnološke metode. Ovakav sistem proizvodnje i zaštite bilja mora biti regulisan posebnim zakonskim odredbama, proizvodi sertifikovani sa sadržajem ostataka pesticida manjim od 10% MDK.

Proizvodi moraju biti posebno obeleženi državnim zaštitnim znakom.

EKONOMSKA OPRAVDANOST PROIZVODNJE MORA SE TEMELJITI NA EKOLOŠKI POVOLJNOM SISTEMU PROIZVODNJE I ZAŠTITE BILJA

Dobrim i odgovarajućim modelima gajenja u poljoprivredi i šumarstvu, upravljanjem zemljištem, vodom, energijom i biološkim potencijalom, uz poštovanje ekoloških načela moguće je biljnu proizvodnju učiniti ekološki i ekonomski prihvatljivom i trajno održivom. Cilj je zaštititi hraniva i vodu u tlu, a istovremeno podstaknuti delovanje korisnih organizama a uništiti štetne. Podsticanjem bioloških metoda uništavanja štetnih organizama smanjuje se primjena pesticida i zagadjenja okoline.

Važnost biološkog potencijala živih organizama u poljoprivredi i šumarstvu se ogleda u nizu zadataka koje obavljaju: ˝recikliranju˝ hraniva, zaštiti useva i domaćih životinja od bolesti, zaštiti zemljišnih i vodnih resursa, čuvanju genetskog materijala za selekciju i oplemenjivanje bilja i životinja.

Prihvaćanje integrisanih sistema proizvodnje i zaštite bilja zavisi o dobrom razumjevanju interakcije između glavnih komponenti proizvodnje: djubriva, pesticida, obradi i plodoredu, te njihovom uticaju na prinos proizvoda i prihod domaćinstva.

Kao osnov treba uključiti plodored s leguminozama, korištenje otpadnih, organskih materija od biljaka i životinja, integriranu zaštitu bilja, prognozu bolesti, biološke metode zaštite od bolesti i korova i drugih specifičnih, agrotehničkih mera koje zahtevaju visok stepen znanja u upravljanju proizvodnim sistemima.

Održivost poljoprivredne proizvodnje znači mogućnost da se nastavi proizvodnja bez oštećenja proizvodnih resursa i kvaliteta okoline o kojem čovečanstvo i zavisi.

Može se slobodno zaključiti da je moralna obaveza praktikovanje održive poljoprivredne proizvodnje radi očuvanja ostatka prirode i omogućavanje življenja budućim naraštajima.

Mirjana Brzica, dipl.ing.agr

Preuzeto sa www.poljoprivreda.ba